Atatürk ' ün en belirgin özelliklerinden biri de fikir adamı niteliği taşıması idi. Fikir ve düşüncelerinin özünü oluşturan Atatürkçülük , her türlü dogmatik unsurdan sıyrılmış akılcı bir dünya görüşüdür. Ülke gerçeklerinden kaynaklanan , sorunlar karşısında aklın ve ilmin rehberliğini kabul eden bu çağdaş görüş , milletimizi daima iyiye, doğruya ve yararlıya yöneltmiş ve yöneltecek olan bir görüştür. Dünyanın bugünkü şartları içinde uygarlığın gereklerine ayak uyduramayan bir milletin yaşamasına imkân yoktur. Atatürk , çağdaş uygarlık düzeyine erişme yarışında tek. bir şeye ihtiyacımız olduğunu söylemiştir , o da " çalışkan olmaktır ". " Türk çocuğu ! Çok zekisin , malûm; fakat zekânı unut, çalışkan ol!" sözü Atatürk'ündür.
Fikir Atatürk' te Türk milleti , asırlardır unutula gelen millî benliğine kavuşmuştur. Millî sınırlarımız içinde, millî benliğimizi duyarak varlığımızı yükseltmeye çalışmak , Atatürk milliyetçiliğinin esasdır. Irkçılığı dışlayan Atatürk milliyetçiliği bütünleştirici , birleştirici, ülkede millî birliği temin edici bir milliyetçiliktir. " Ne mutlu Türküm diyene !" özdeyişiyle kalplere millî bilinci perçinleyen Atatürk , aynı zamanda insanlık ülküsünün ve insan sevgisinin de simgesidir.
İnsanlık değerlerine içten ve büyük saygısı olan Atatürk , yapıcısı olduğu Türk İnkılâbı'nı ifade ederken, " Bu inkılâp , yüksek bir insanî ülkü ile birleşmiş vatanseverlik eseridir. Çocuklarına bütün .güzellikleri ve bütün büyüklükleri görmek ve aynı zamanda bütün sefaletlere acımak sanatını öğretmektedir" diyordu.
Atatürk , bütün milletlerin karşılıklı güven ve huzur içinde yaşamalarını ister. Fikir Atatürk ' te " yurtta barış, cihanda barış" esastır.
İşte, bütün bu yol gösterici fikirleri, maddî ve manevî nitelikleriyle Atatürk, haklı olarak, milletimizin yetiştirdiği en büyük Türk sıfatını kazanmış bulunmaktadır. O , Millî Mücadele ' de millî birliği kuran eşsiz bir lider , muharebe meydanlarında efsanevî bir komutan , devlet kuran büyük siyaset adamı , milletin çehresini değiştiren güçlü bir inkılâpçıdır. Bu nitelikleriyle insanlık tarihinin tanıdığı en büyük adamlardan biri olduğunda kuşku yoktur.
Atatürk , en güç koşullar altında bile , her şeyin bitti zannedildiği bir zamanda. bile , Türk milletine güven duygusunun kaybolmaması gerektiği gerçeğini, eseriyle kanıtlanmış bir millî kahramandır; onun için simge olmuştur, onun için bayrak olmuştur!
Atatürk gerçeğin adamıdır ; sağduyunun ve ince görüşün adamıdır. Nerde ne yaptı, neye karar verdi ise, daima en iyisini yapmış , en yararlısına karar vermiştir. Halkın eğilimlerini çok iyi sezen ve ruhlara sızmasını bilen usta inkılâpçılığı sayesindedir ki müşterek arzu ve eğilimler, kolayca millî ülkü durumuna gelebilmiştir. Giriştiği mücadelenin başından sonuna. kadar Türk. milletinin yüksek niteliklerine güvenmiş , kazanılan her türlü zaferin milletin eseri olduğunu söylemiştir. Bütün girişimlerinde millet sevgisine dayanmış , güçlü kişiliği ve gerçeği sezişe dayanan .ikna kuvvetiyle toplumu aydınlığa götürecek lider olduğunu göstermiştir. Türk Bağımsızlık Savaşı ' na ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna bayrak olan fikirleri , görüşleri ve ölmez eseriyle , etkileri ülke sınırlarını aşmış, mazlum milletlerin bağımsızlık ve hürriyet mücadelelerinde onlara da mânevî kuvvet olmuştur.