GİYSİLER
Kıbrıscık’ta geleneksel giyimde, halkın günlük yaşamında kenteşmenin de etkisi ile birlikte çok yavaş olmakla birlikte zaman içinde değişiklikler görülmektedir. Ancak orijinal giysiler bazı evlerin sandıklarında saklanıp, düğün törenleri gibi önemli günlerde giyilerek yaşatılmaya çalışılmaktadır. Giysiler insanlarımızın duygu ve düşüncelerini, zevklerini, oyalara, nakışlara ve dokumalara aktarılmasından meydana gelmektedir. Giysileri üç grup altında inceleyebiliriz.
1)KADIN GİYSİLERİ:
Kadın ve kız giysileri arasında farklılık vardır. Kadınlarda başlık olarak tepelik ve cember kullanılırken, kızlarda sadece çevre kullanılmaktadır. Aynı şekilde kadın ve genç kız giyimleri de kendi içlerinde günlük ve özel günlerde giyilen kıyafetler olarak farklılık göstermektedir.
Genç kızlar genellikle günlük giyimlerinde fistan ve yelek giyerken, özel günlerde sefahir, üç etek ve fermana giymektedirler. Kadınlarda ise günlük giyimlerinde işlik ve ak göynek giyerken özel günlerde üç etek veya bindallı üzerine fermana giymektedirler.

a)Başta Kullanılan Giysiler: Tepelik (takka), çeki, çember veya nakışlı yazma, çevredir.
· Çevre:Kenarları pul oyalı olan çevreler genellikle genç kızların kullandığı baş örtüsüdür. Çevreler kendinden çiçek desenli ve kenarları pullu ve oyalıdır. Üçgen biçiminde katlanıp, çene altından dolaştırılarak tepede bağlanır.
· Tepelik (Takka): Küçük yassı bir taş biçiminde gümüşten yapılmış, fes üzerine dikilmesi ve çekinin fes etrafında bağlanmasından oluşan baş giysisinin bütünüdür. Tepeliğin önünde, tepeliğin yapıldığı madenlerden oluşan zincirler ve bu zincirlere bağlı miktarı ekonomik duruma göre değişen gümüş ve altın paralardan oluşan süs takılır.
Tepeliğin önünden sarkan zincirler özgürlüğü ve bağımsızlığı ifade ederken, ucundan sarkan altın yada gümüş paraların bolluğunun ise bereketi ifade ettiği söylenmektedir. Kırmızı renkli olan al çekinin amacı fesi tutmak içindir.
· Çember: Daha çok yaşlı kadınlar tarafından kullanılan çember, ipekli veya pamuklu kumaştandır. Üçgen şeklinde katlanarak iki ucu çene altından dolaştırılıp tepeliğin üzerinden bağlanır veya tepeliğin altından yüzün sol veya sağ tarafına sıkıştırılır.
b)Gövdede Kullanılan Giysiler: Don, iç göynük, boylu göynük, fistan, üç etek, işlik, ferman ve sefahirden oluşur.
· Don: Boylu alaca, alaca bez isimleri verilen dokuma kumaşlardan veya üzeri çiçek desenli genellikle kırmızı renkli kumaşlardan yapılan bir şalvar türüdür. Ayak bilekleri ve belle gelen kısımları lastik takılarak büzülmüştür. Alaca kuyruklu don, holta don, koca don gibi isimler alır.
· İç Göynük: Yaka kısmı işlemeli, önden düğmelidir. Beyaz ve beyaz üzerine kırmızı kalelerden oluşan iç göynük, ev tezgahlarında dokunmuş kumaşlardan yapılır. Kol uzunluğu dirseklerle bilek ortasında, etek boyu kalçaya kadardır. Atlet olarak giyilir.
· Boylu Göynük (Ataşlık Başı Göynek): Yöredeki tezgahlarda, yün tiftik veya pamuklu iplikten dokunan düz beyaz kumaştan yapılır. Yaka kısmı göğse kadar açık ve düğmelidir. Kolları bileklere kadar olup, etek boyu diz altındadır. Ön kısmı belden eteğe kadar iki sıra halinde işlemelidir. Yaka kenarları, etek uçları ve arka kısmının bir bölümü değişik motif ve renklerle süslenmiştir. İşlemeler yöresel olup, kök boyalarla boyanmış ipliklerle yapılmıştır. İşlenen motiflere at nalı, apışaklı, koyun gözü, yılan eğrisi, karalıboy, çorap boyu, aynalı, güllü işlemeli, kaz ayağı, düzdadı ve oturma gibi isimler verilir.
· Fistan: Kadife , ipek ve polyester gibi kumaşlardan yapılan ve boylu göyneğin yerini alan bir giysidir. Kollar bileklere kadar uzanır ve manşetlidir. Önden göğüs hizasına kadar açık ve düğmelidir. Kırmızı ve yeşil renkler hakimdir.
· Sefahir: Genç kızlar tarafından fistan ve boylu göynek üzerine giyilen bir giysidir. Kadife kumaş üzerine işlemeler yapılarak dikilir. Boyu diz üzerine kadar uzanır. Önden tamamen açıktır. Yaka kol ve etek kenarlarında da işlemeler vardır. Özel günlerde giyilir.
· İşlik: Günlük yaşamda boylu göyneğin üzerine giyilen işlik, mavi, sarı, kırmızı, yeşil çuha veya desenli basmadan dikilmektedir. Boyu bel hizasında olup iç kısmı astardır. Ön kısmı, kol ve yaka kenarları yün ipliklerle yapılmış motiflerle işlenmiştir. Etek uçları boncuklarla süslüdür. Günlük yaşamda giyilir.
· Bindallı: Kadife kumaştan yapılmıştır. Lacivert, kırmızı, mor, bordo ve koyu yeşil renktedir. Sarı ve beyaz sim ipliklerle işlenmiştir. Ön kısımları boydan boya açık olup, yakaları “V” şeklindedir. Üzerindeki işletmeler Türkmen motiflerini yansıtmaktadır. Kadın ve kızların el emeği ile hazırlanmaktadır.
· Üç Etek: Yörede allı gutni, mecidiyeli entari, altıparmak ve kanatlı entari gibi isimler verilmektedir. Boyu ayak bileklerine kadar iner. Önü tamamen açık olup, yanlarında ise belden aşağı kadar uzanan yırtmaç vardır. İçi astarlıdır. Göğüs kısmı düğmelidir. Bu düğmeler ağaç parçaları ve zeytin çekirdeklerinden yapılmıştır. Üç eteğin tüm kenarları sim ile süslenmiştir. Ön iki parçası giyildikten sonra gümüş kuşakla sıkıştırılabilir. Özel günlerde giyilir.
· Fermana (Cepken): Cepkenin çuhadan yapılanına fermana, kadifeden yapılanına ise salta adı verilir. Giysinin önü, arkası ve bütün kenarları gümüş sim iplerle işlenir. İçi astarlı ve kolları uzundur. Boyu bel hizasındadır. Mavi, siyah ve lacivert renklidir. Üzerine yapılan motiflere kancalı, kopçalı ve üç toplu gibi isimler verilmektedir. Üç eteğin üstüne giyilir.
c)Ayakta Kullanılan Giysiler: Ayağa giyilen çoraplar tamamen el emeğidir. Yün ve tiftikten yapılır. Çoraplar örüldükten sonra tahta kalıplara geçirilerek düzgün şekli alması sağlanır. Dağınık gül, güllü çorap, mozak gülü, söğüt dalı ve top gül isimler alır.
Ayakkabı olarak çarık, mes ve siyah renkli potin kullanılmıştır. Günümüzde kara lastik, naylon ayakkabı ve kundura giyilmektedir.
d)Takı ve Aksesuar:Boyun altını ve gümüş kuşak görülmektedir. Boyun altını olarak bir gremse,duruma göre 8-10 tane Reşat altını ipe belirli aralıklarla dizilmiş halde boyuna takılan takıdır.
Gümüş kuşak bele takılır. Bu kuşak gümüşten yapılmış bakla veya balta denilen parçaların bir kumaş üzerine dizilmiş ve başına işlemeli toka denilen parçanın takılması ile oluşur. Kuşağın tokası kurbağaya benzer.
2- GELİN GİYİMİ:
Kıbrıscık’ta gelin başına fes, tepelik, çeki, uğur çemberi, yeşil çevre, al tütek, aynalı pullu car kullanılır. Gelin giyiminde tek farklılık başta kullanılan giysilerdir.
a) Yeşil Çevre: Kıbrıscık’ta kullanılan bir baş örtüsüdür. Yemeniden daha kalındır. Çoğunluğu kırmızı renkli olan çiçek desenler, yeşil çevrenin dört kenarını dolanır. Ortasında ise beyaz ve sarı renkte daha küçük desenler bulunmaktadır. Kenarları ise pullu oyalarla süslüdür. İki kenarı, alt tüteğin iki kenarı ile dikilerek, uğur cemberinin üstüne başın arka tarafına örtülür.
b) Aynalı Pullu: Humayın kumaştan üçgen şeklinde kesilerek, üzeri yöre insanları tarafından işlenmiştir. Ortasında yuvarlak ayna bulunan aynalı pullu, renkli iplerle oluşturularak püsküllerle süslenmiştir. Göz alıcı renkler kullanılır.
Aynalı pullu gelinin ferahlık, aydınlık geleceğinin olması içindir.aynalı pullu üzerine güneş ışınlarının vurması ve yansımasından dolayı oluşan parlaklık, çevresine aydınlık verecektir.
c) Çar:Patiskadan yapılmıştır. Yapılan işlemeler yoğun olarak başın üst kısmına gelen bölümde toplanmıştır. Sırta doğru inen kısımda daha hafiftir.
Motifleri mavi, pembe, sarı, kırmızı ve yeşil renklerden oluşmuştur.
d) Tepelik ve Çeki:
e) Uğur Çemberi: Özellikle beyaz renklidir. Düz ince pamuklu kumaştan dokunmuştur. Üçgen şekline getirilerek, tepeliğin üstünden geçirilip, çene altından dolanarak arkadan bağlanır.
f) Al Tütek: Kırmızı ipekten yapılır. Gelinin yüzünü kapatmak içindir.
3 – ERKEK GİYİMİ
Yapılan araştırmalar sonucunda erkek giysi örneklerine çok nadir oranda rastlanmıştır. Erkek giysileri yün, tiftik ve dokuma kumaşlardan tercih edilmiştir.
a) Başta Kullanılan Giysiler: Geleneksel olarak kaskettir.
b) Gövdede Kullanılan Giysiler: Bunlar dokuma kumaşlardan el işi ile yapılmıştır. Ak göynek, entere, fermana, pantolon, yelek, ceket ve kuşak görülmektedir.
· Ak Göynek: Düz beyaz kumaştandır. Boyun kısmı açık ve yakasız etk düğmeli, kolları dirsek hizasında, boyu dizlere kadar inen ve atlet yerine giyilen iç giysidir.
· Entere: Alaca bez denilen ve renkli pamuk iplikten dokunan kumaşlardan yapılır. Yarım dik yakalı önleri açık ve düğmeli, kolları uzun, bilek kısımları manşetli bir giysidir.
· Fermana: Özel günlerde giyilir. Uzunluğu bele kadar olup, sırma ipliklerle işlenmiştir. Göğüs hizasından bele kadar düğmelidir.
· Pantolon: Yün veya tiftik kumaşlardan yapılır. Ayak bileklerine kadar uzunlukta, cep kısımları yana doğru dik ve geniş, parçaları dar olarak yapılmıştır.
· Ceket: Kıl ve yün dokuma kumaşlardan yapılmış olup, boyu bel altına kadardır. Yeleğin ve entarinin üzerine giyilir.
· Kuşak: Kıl dokuma kumaştan yapılır. Bele dolamak için kullanılır.
c) Ayakta Kullanılan Giysiler: Yün ve tiftikten örülmüş çorap giyerler. Beş şişle örülen çorapların uzunluğu diz kapağı hizasına kadardır.
d) Aksesuar: Desenli işlemeli kumaşlardan yapılan kenarları oyalı ve pullu para keseleri kullanılmaktadır.ağız kısmını büzmeye ve bağlamaya yarayan uzun ipler, iplerin her iki yanlarına sarkan uçlarında süs boncukları vardır. Saat kösteği de aksesuar olarak kullanılmaktadır.
 
 
Milli Eğitim Bakanlığı Web Adresi: www.meb.gov.tr
Site için uygun olan çözünürlük 1024 x 768 pikseldir.