...............................................................Köroğlu Destanı
Destanın bilinen iki rivayeti olup, bunlardan biri İstanbul, diğeri Azeri Kökenlidir. Orta Asya'da anlatılanlar Azeri rivayetine uydurulmuştur. "Köroğlu'nun Bolu yöresinde faaliyetleri hakkında sekiz resmi belgeye rastlanmıştır. Bu belgelerden en eskisi 1580, en yenisi 1585 tarihlidir. Köroğlu'nun Bolu sancağı ve komşu yörelerde faaliyetleri anlatılmaktadır. Bolu Bey'i ile Gerede Kadısı'na devlet merkezinden yazılan 1580 tarihli ilk belgede, Bolu Sancağı'nın Gerede kazasına bağlı Sayuk Köyü'nden Köroğlu adıyla tanınmış kimsenin evler bastığı, iki adamı yaraladığı, yörede yaşayanların aciz kaldıkları bildiriliyor. 9 Haziran 1581 tarihli Anadolu Beylerbeyi'ne yazılan diğer bir hükm-i şerif ise Köroğlu'nun KIBRUS (Kıbrıscık) kazasından Çakaloğlu Kara Mustafa ile birleşip celali oldukları ve yörede yağma ve tahriplerde bulundukları anlatıldığı gibi, aynı yıla ait diğer bir belgede adının Ruşen olduğu bildiriliyor. Bu vesikalarda kastedilen Köroğlu Ruşen'in destan kahramanımızdan başkası olamayacağı tam bir kesinlik kazanıyor. Köroğlu ve arkadaşı Kıbrıscık'lı Çakaloğlu Kara Mustafa'nın birlikte başlarına topladıkları 20-25 kişi ile kuzeyde Amasra, güneyde Beypazarı, doğuda Ayaş olmak üzere faaliyet sahalarını genişlettikleri anlaşılıyor.Yörede anlatılan diğer bir rivayete göre de Ruşen Ali ve Çakaloğlu Kara Mustafa’nın Ayaş Amasra arasında kervan yollarının güvenliğini sağlamakla görevli oldukları ve Kervanların güvenliği için kervanlardan aldıkları yol bacı yüzünden Bolu Beyi ile arasının açıldığı belirtiliyor.Faaliyetlerini de Kıbrıscık’ta Çamlıbel’den yönlendirdiği anlatılıyor. Bolu Beylerinin tavrı nedeniyle Osmanlı yönetimi ile arası açılan Köroğlu bu faaliyetlerini daha fazla sürdürmeyerek 1585 yılında Ankara'ya bağlı Haymana'ya çekilip mütegallibeden Mahmud'a sığındığı belirtiliyor) Köroğlu'nun Çamlıbel'de yaşadığı ve kervan yollarını buradan denetlediği anlaşılmaktadır. Kıbrıscık'ta ise Köroğlu'nun bugünkü Köroğlu Tepesi'nde yaşadığına, zirvede bulunan ev yerlerinin Köroğlu'na, hatta aynı yerde bulunan taşlaşmış at izinin de Köroğlu'nun atına ait olduğuna inanılmaktadır. Kıbrıscık yaylalarından kervan yollarının geçtiği ve Köroğlu'nun bu yollara buradan hükmettiği belirtilmektedir. Köroğlu Tepesi’nin kuzeybatı yamacında bulunan yerleşim izlerinin Çamlıbel olduğu anlatılmakta ve iddia edilmektedir. Bu nedenle yaşadığı Çamlıbel'in Kıbrıscık’ta bu bölge olması muhtemeldir.Dığer bir ilgi çekici hususta 1998 yılında yapılan kültür araştırmaları sonucu ortaya çıkan mani ve yörede söylenen aşağıdaki şiirlerdir.(Emin TEKEMEN-1998)
| Ayaş Amasra arası
Çamlıbel koç yiğitler yaylası
Bir yanda Çakaloğlu,bir yanda Eyvazı
Köroğluyum dağlar yollar bizimdir. |
Burgazı,Serkesi,Türkmen
Beli Düşmana dokunur yiğitler yeli
Dostu güvendirir Çamlıbel’i
Köroğluyum dağlar yollar bizimdir
|
|
Kırbız şarabıyla besler
Meydana inerler sesli
Nesilleri aslan nesli
Yorar yırtar yer adamı
|
Yarın seyreyle bunları
Kıyarlar tatlı canlara
Belenirler el kanlara
Yorar yırtar yer adamı
|
Yarın sen görürsün bizi
Kan tutar ovayı düzü
Birine yetmez beş yüzü
Yorar yırtar yer adamı |
Sabah seyreyle bunları
Alırlar tatlı canları
Köroğlu’nun aslanları
Aç kurt gibi yer adamı |
Hamaylı taşırım cevahir kabı
Kimya imiş Çamlıbel’in turabı Kamalak altında Kırbız şarabı
Tehin tehin içmek ister bu gönül |
Kırbız şarabını içmişler
Can ile serden geçmişler
Bugün ordan göçmüşler
Bir er yırtar söker yeri |
Hırlaşırlar arı gibi
Kapışurlar sürü gibi Beş ayların seli gibi Derelerden akar gelir |
Bellidir yiğit yapısı Şimdi toplanır hepisi
Açıldı çamlı kapısı
Birbirini teper gelir |
Köroğlum benler mertleri
Yumuşak ederler sertleri Çamlıbel’in acar kurtları
Birbirini kapar gelir |
Bizim ellerin beyleri,
Yakar kandili kandili, İçip aslana dönerler,
Kadeh döndürü döndürü. |
|
KÖROĞLU’NA AİT ŞİİRLER
Benden Selam Olsun Bolu Beyine |
Benden selam olsun Bolu beyine
Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
Ok gıcırtısından gürzün sesinden
Dağlar seda verip seslenmelidir |
Düşman geldi tabur tabur dizildi
Alnımıza kara yazı yazıldı
Tüfek icad oldu mertlik bozuldu
Eğri kılıç kında paslanmalıdır |
.....................................Köroğlu düşer mi yine şanından
.....................................Ayırır çoğunu er meydanından
.....................................Kir-At köpüğünden düşman kanından
.....................................Çevrem dolup şalvar ıslanmalıdır
|
|
|
Kimisi pınar başında
Kimisi yolun dışında
Al giyen on beş yaşında
İlle mavili mavili |
Kimisi dağlarda gezer
Kimisi incisin dizer
Al giyen bağrımı ezer
İlle mavili mavili |
Kimisi odun devşirir
Kimisi kahve pişirir
Al giyen aklım şaşırır
İlle mavili mavili
|
Köroğlu'm der ki n'olacak
Takdir yerini bulacak
Mavilim kaldı alacak
İlle mavili mavili
|
|
Meydan Gümbür Gümbürlenir |
Mert dayanır nâmert kaçar
Meydan gümbür gümbürlenir
Şahlar şahi divan açar
Divan gümbür gümbürlenir |
Yiğit kendini övende
Oklar menzili dövende
Kılıç kalkana değende
Kalkan gümbürlenir |
................................... Ok atılır kalasından
....................................Hak saklasın belâsından
....................................Köroğlu'nun nârasından
................................... Dağlar gümbür gümbürlenir.
|
|
Siyah Kaküllerin Dökmüş |
Siyah kaküllerin dökmüş
Kızıl güllere güllere
Ela gözlerini dikmiş
İnce yollara yollara |
Okursun aşkın kitabın
Komadın aşıkın ta'bın
Akıttın çeşmimin abın
Döndü sellere sellere |
Gel Ayvaz'ım dolaşalım
Çamlı bellere bellere |
Gel Ayvaz'ım dolaşalım
Çamlı bellere bellere |
Doldur elinden içeyim
Mest olup serden geçeyim
Seninle bile göçeyim
Uzak illere illere |
Aşıklara vardır meyli
Riyazet çekmişem hayli
Ben Mecnun olam sen Leyli
Düşüp çöllere çöllere |
Gel Ayvaz'ım dolaşalım
Çamlı bellere bellere |
Gel Ayvaz'ım dolaşalım
Çamlı bellere bellere |
Köroğlu der budur derdim
Sarardı çehre-i zerdim
Şu benim nihanî derdim
Düştü dillere dillere
|
Gel Ayvaz'ım dolaşalım
Çamlı bellere bellere |
|
Selam Verdim Selam Almaz |
Selam verdim selam almaz
Selamıma salam seni
Akçasız pulsuz aşıkım
Nasıl benim kılam seni |
Nazlım salınır gezersin
Dertli bağrımı ezersin
Beyaz kağıda benzersin
Yazar m'ola kalem seni |
Hubluğuna yok bahane
Gözlerin benzer şahana
Namın çıkmıştır cihana
Bilir cümle alem seni |
Malım yok ki dökem saçam
Hazinem yok ağız açam
Çarem budur alam kaçam
Hep yanımda bulam seni |
........................................Yeni bahçenin narısın
........................................Kırmızı gülden arısın
........................................Koç Köroğlu'nun yarısın
........................................Böyle misin bilem seni |
|
|
Sağ elde kılınç ettiğim
Sol elde kalkan tuttuğum
Kol kola sarılıp yattığım
Şirin Döne yerinde mi |
Küçücükten büyüttüğüm
Saz çalarak uyuttuğum
Mah yüzünü seyrettiğim
Han Ayvaz'ım yerinde mi |
Kılınç deyu bağlandığın
Kalkan deyu kullandığın
Seyreyleyip eğlendiğin
Şirin Döne saçın yoluk |
Küçücükten büyüttüğün
Ürgüleyip uyuttuğun
Gül yüzünü seyrettiğin
Han Ayvaz'ın boynu buruk |
Çamlıbel'in koyağında
Sular akar ayağında
Şirin Döne yanağında
Ürüşen benler yerinde mi |
Köroğlu der öğündüğün
Taşlar alıp dövündüğün
Arka verip sığındığın
Koca çamlar yerinde mi |
Çamlıbel'in koyağında
Su kesilmiş ayağında
Güzel Döne yanağında
Kibar benler soluk soluk |
Güdümen der karlı dağlar
Dağda çamlar kara bağlar
Döne söyler Ayvaz ağlar
Ağlaşırlar soluk soluk |
|
|
Kır-atım meydan yerinde
Gezer horlayı horlayı...
Bir kötü az bin kavgadan
Kaçar zorlayı zorlayı...
|
Kır-ata yakışır bunlar
Yiğit giyer demir donlar.
Ak gövdeden ala kanlar
Akar şorlayı şorlayı... |
................................... Köroğlu der al kanları
................................... Yere serer çok canları
....................................Eğri kılıç düşmanları
....................................Kırar parlayı parlayı
|
|
Dinle Sözlerimi Han Oğlum Ayvaz
|
Dinle sözlerimi han oğlum Ayvaz
Yükletin kervanı dengine bakın
Erlik meydanına girdiğin zaman
Kuşanın kılıcı gencine bakın |
Düşmanın üstüne eyledim akın
Dönüşüm yok zamanın yakın
Fakir fukarayı incitmen sakın
Mal yemez tamahkar zengine bakın |
.................................Köroğlu her zaman kurdu meydanı
.................................Ben bilirim yahşi ile yamanı
.................................Aman dileyenden kesmen amanı
.................................Dertli olanların derdine bakın
|
|
Dinle Sözlerimi Han Oğlum Ayvaz
|
Dinle sözlerimi han oğlum Ayvaz
Yükletin kervanı dengine bakın
Erlik meydanına girdiğin zaman
Kuşanın kılıcı gencine bakın |
Düşmanın üstüne eyledim akın
Dönüşüm yok zamanın yakın
Fakir fukarayı incitmen sakın
Mal yemez tamahkar zengine bakın |
.................................Köroğlu her zaman kurdu meydanı
.................................Ben bilirim yahşi ile yamanı
.................................Aman dileyenden kesmen amanı
.................................Dertli olanların derdine bakın
|
|
|
Karşıdan gelen piyade
Bizim iller yerinde mi
Etekleri çimen olmuş
Karlı dağlar yerinde mi |
Çamlıbel' in koyağında
Sular akar ayağında
Şirin Döne yanağında
Siyah benler yerinde mi? |
................................. Köroğlu der öğündüğüm
..................................Taşlar alıp döğündüğüm
..................................Arka verip sığındığım
..................................Koca çamlar yerinde mi
|
|
|
Bağdat'a sefer edenler
Hoylu'm nic'oldu gelmedi?
Turna teline gidenler
Hoylu'm nic'oldu gelmedi? |
Düğünü bozup gidenler
Badeyi süzüp gidenler
Acem ile ceng edenler
Hoylu'm nic'oldu gelmedi |
Bağdat'a sefer eyledim
Hoylu'm da kaldi gelmedi
Acem ile ceng eyledim
Hoylu'm da kaldı gelmedi
|
N'olsam koç Köroğlu n'olsam
Hoylu'yu düşümde görsem
N'olaydı da ben de ölsem
Hoylu'm da kaldı gelmedi
|
|
Hemen Mevla İle Sana Dayandım
|
Hemen mevla ile sana dayandım
Arkam sensin kal'am sensin dağlar hey
Yoktur senden gayri kolum kanadım
Arkam sensin kal'am sensin dağlar hey |
Yüce yüce tepesinden yol aşan
Gitmez oldu gönlümüzden endişen
Mürüvvetsiz beyden yeğdir dört köşen
Arkam sensin kal'am sensin dağlar hey |
Sana derim sana hey ulu yaylam
Meğer başım alam ilimden gidem
Okum senden yayım sendendir cıdam
Arkam sensin kal'am sensin dağlar hey
|
Köroğlu der tepelerden bakarım
Gözlerimden kanlı yaşlar dökerim
Bunca yıldır hasretini çekerim
Arkam sensin kal'am sensin dağlar hey
|
|
Eğer Kendülerde Erlik Var İse
|
Eğer kendülerde erlik var ise
Gelsin döğüşelim Bolu Beyleri
Kanından susayıp candan geçerse
Gelsin döğüşelim Bolu Beyleri |
Karşımda durana kalmaz kararım
Doğrulup gelene yoktur zararım
Ya şehitlik ya gazilik dilerim
Gelsin döğüşelim Bolu Beyleri |
Atına binende eyledi dizgin
Alayları çatıp eyledi bozgun
Leşine kondurmak isterse kuzgun
Gelsin döğüşelim Bolu Beyleri |
Ala sadağımı sundum özüme
Hezaran kalkanım aldım dizime
Köroğlu der kan göründü gözüme
Gelsin döğüşelim Bolu Beyleri |
Koç yiğitleri aldım da yanıma
Keskin kılıcımı çaldım belime
Serimden geçmişim bakmam ölüme
Gelsin döğüşelim Bolu Beyleri |
Çar Köşe Fani Dünyada
Çar köşe fani dünyada
Koç yiğitler olmasaydı
Dünyayı zulmet alırdı
|
|
Bizim İllerin Beyleri |
Bizim illerin beyleri
Yakar kandili kandili
İçip arslana dönerler
Kadeh döndürü döndürü |
Çürüdü gönlüm çürüdü
İçerde yürek eridi
Beylerin kolu yoruldu
Kılıç döndürü döndürü |
Hem içerler hem kanarlar
Düşmana meydan ararlar
Arap atlara binerler
Boyun sündürü sündürü |
Beyler n'eyleyip n'idelim
Güzellerle göç edelim
Meydanda at oynatalım
Boynun döndürü döndürü |
............................................Köroğlu der ki karıdım
............................................İhtiyar oldum çürüdüm
........................................... At yoruldu ben yoruldum
........................................... Güzel bindiri bindiri |
|
Ay Yansın Ağalar Güneş Tutulsun
|
Ay yansın ağalar güneş tutulsun
Parladı parladı çalın kılıncı
Oklar gıcırdasın ayyuka çıksın
Mevlanın aşkına basın kılıncı |
Koç yiğitler bu kış burda kışlasın
Yılan dili eğri hançer işlesin
Kafir düşman el'amana başlasın
Kaçanı göndermen basın kılıncı |
Durmayın orada kargı kucakta
Dolansın yiğitler köşe bucakta
Bir savaş edelim kelle kucakta
Şehitler aşkına çalın kılıncı |
Koç yiğitler düğün bayram eylesin
Küheylan kişnesin aygır oynasın
Kazanlarda adam kanı kaynasın
Esir etmek yok ha çalın kılıncı |
Koç yiğitler melemeli dev gibi
Düşman kanı devrilmeli dağ gibi
Dest vurun avını almış bey gibi
Haykırı haykırı çalın kılıncı |
Yürü yiğit beyler namımız kalsın
Kelle getirenler bahşişin alsın
Öldürün atların hep yayan kalsın
Yaya kalana da çalın kılıncı |
.....................................Koç Köroğlu girdi meydan almaya
.................................... Nara vurup düşmanına dalmaya
....................................Yemin ettim yedi derya dolmaya
.................................... Doldurun denizi basın kılıncı |
|
|